André Leijssen werd op 27 november 1949 geboren aan de Molenstraat 26 (voorheen 12) in Heeze. In 1963 of 1964 verhuisde de familie Leijssen naar Oudenmolen 5, een huisje dat zijn vader had gekocht en later samen met twee van André’s broers – een timmerman en een metselaar/tegelzetter – uitbreidde en verbouwde. Dit huis werd later afgebroken, waarna zijn vader vlak daarnaast een nieuw huis liet bouwen aan de Saturnus. Tot zijn 22ste woonde André in Heeze, waarna hij naar Tilburg verhuisde om sociologie te studeren. In augustus 1973 vervolgde hij zijn studie aan de Katholieke Universiteit te Nijmegen, waar hij deze succesvol afrondde. De jaren in Heeze, van 1949 tot en met 1971, vormden zijn jeugd en liggen aan de basis van vele dierbare herinneringen.
Die jeugdherinneringen wil André graag met anderen delen. Elke maand neemt hij ons mee terug in de tijd, naar zijn jeugd in Heeze en de omgeving daaromheen.
Vroeger, toen ik een jaar of vijf was, gingen we soms weleens zwemmen bij ‘De Krombrug’. Ons moeder ging met acht kinderen (mijn jongste broer was toen nog niet geboren) op de fiets naar het ‘Kraaienbos’ achter het kasteel. Zoals op de foto is te zien, was het een brug met een bolle ronding, alleen te gebruiken voor voetgangers en voor fietsers die de waaghalzerij aandurfden erover te fietsen. Naar mijn overtuiging was de brug behoorlijk smal en zijn er ook weleens fietsers naar beneden gedonderd in de beek.
Het was een brug over de Sterkselse Aa, die zich van Sterksel door de weilanden en bossen kronkelde tot in de Engelse tuin (bij het kasteel in Heeze), waar zij samenstroomde met de Groote Aa en vanaf daar Kleine Dommel heet. Aan de achterkant van kasteel Heeze loopt, parallel aan de gracht, een laan waaraan de IJskelder ligt (door ons ‘IJsberg’ genoemd; zie: Piet Brock – De IJskelder in Heeze, in: Heemkronijk 1993, nummer 2, pag. 50–55). Ongeveer honderd meter daarachter lag ‘De Krombrug’ over de beek.
Zoals de ansichtkaart laat zien, werd hier niet gezwommen. De jongsten in het gezin waren aan het ‘pootjebaden’. De oudere broers mochten gaan zwemmen bij ‘de buis’. Dat was een kleine honderd meter verderop, stroomopwaarts, waar een betonnen buis dwars door de beek lag. Daar was het wat dieper en konden zij zwemmen of in ieder geval van de buis afspringen het water in en kopje onder gaan.
De jongsten bleven bij moeder ‘pootjebaden’ en speelden op de kant in het zand met schepjes en emmertjes. Zwembroekjes hadden we toen nog niet; dat voorrecht was voorbehouden aan de oudere broers. Wij moesten ons onderbroekje aanhouden. Maar zodra dat nat werd van in de beek zitten, zakte het op je voetjes. Wij hadden de leeftijd dat we dat nog niet zo’n probleem vonden. Dat kwam later wel, zodra we een schaamtegevoel ontwikkelden. Of moeder daar problemen mee had, kan ik me niet herinneren. Thuis waren we ook gewend wekelijks bij de wasbeurt in een zinken teil voor de kachel gewassen te worden, soms met twee tegelijk – uiteraard zonder onderbroekje aan. Ook moeder begaf zich in het water. Haar nylonkousen had ze thuisgelaten; het was immers volop zomer. Ze hield haar jurk wat hoger, zodat ook haar voeten en onderbenen wat verkoeling kregen in het frisse water.
Nog onlangs ben ik tijdens een wandeling gaan kijken naar de plek waar De Krombrug was. De brug is er niet meer, en er zal ook wel niet meer worden gezwommen in de Sterkselse Aa. De droogte heeft van de beek een klein stroompje gemaakt. In mijn herinnering stond er in mijn jonge jaren veel meer water in de beek.
© André Leijssen, januari 2025
