HEEZE – Veel inwoners kennen het Sint-Maartenshuis vooral als de oude brandweerkazerne. Maar het gebouw begon als een parochiegebouw voor bijeenkomsten en activiteiten. Nieuwe historische informatie laat bovendien zien dat het niet uit 1952 dateert, zoals eerder werd aangenomen, maar uit 1954.
Henk van Asten wees Mijn Heeze op zijn publicatie ‘Ondernemend Heeze (1900-1963), deel 2’, tweede druk uit 2015. Daarin beschrijft hij uitgebreid hoe het Sint-Maartenshuis tot stand kwam.
De bouw begon in mei 1954. Aannemer was Harrie Kuijten uit Heeze, die daarnaast actief was als koordirigent. Het loodgieterswerk werd uitgevoerd door Jan de Kievit, eveneens uit Heeze. Het ontwerp kwam van architect Rooijakkers uit Eindhoven.
De aanneemsom bedroeg 82.000 gulden.
Gebouwd door en voor de parochie
Het Sint-Maartenshuis was eigendom van de parochie St. Martinus. Volgens Henk van Asten werd het gebouw mede betaald met geld dat parochianen bij elkaar hadden gebracht. Daarmee sluit zijn beschrijving aan bij eerdere historische publicaties waarin wordt verteld dat inwoners met kleine bijdragen meebetaalden aan de bouw.
De feestelijke opening vond plaats in januari 1955.
De grote zaal bood volgens Van Asten plaats aan 322 personen. Daarmee was er ruimte voor grote bijeenkomsten.
Leo Lingers vulde deze geschiedenis aan met de herinnering dat de zaal ook als bioscoopzaal werd gebruikt. Volgens hem was het een luxe zaal met een balkon.
Martinus bij de ingang
Ook de entree van het gebouw kende volgens Leo Lingers een bijzonder detail.
In het halletje bij de ingang stond volgens hem een borstbeeld van H. Martinus, patroonheilige van de kerk en naamgever van het Sint-Maartenshuis.
Dat beeld zou daarvoor bij de ingang van de oude pastorie hebben gestaan, samen met een borstbeeld van H. Nicasius.
Voor het Nicasiusbeeld is aanvullende ondersteuning gevonden. In een publicatie van de parochie staat dat het borstbeeld dat tegenwoordig in het kapelletje op Kreijl staat, afkomstig is van een zuil bij de ingang van de voormalige pastorie.
Waar het borstbeeld van Martinus uiteindelijk terecht is gekomen, is volgens Leo Lingers niet bekend. Ook in de bronnen die Mijn Heeze nu heeft geraadpleegd, is daar geen sluitend antwoord op gevonden.
Grote verwachtingen
Bij de opening waren de verwachtingen hoog. Het Sint-Maartenshuis moest een belangrijke plaats krijgen in het maatschappelijke en parochiële leven van Heeze. Volgens Van Asten was de teleurstelling dan ook groot toen het gebouw relatief snel minder werd gebruikt en in verval raakte. Toch bleef het staan.
Brandweer én politie
Later kreeg het gebouw een nieuwe functie als brandweerkazerne van Heeze. De gemeente Heeze-Leende omschrijft het Sint-Maartenshuis in haar ontwikkelvisie nog steeds als de voormalige brandweerkazerne. Volgens Leo Lingers was het gebouw daarnaast ook in gebruik als politiebureau of politiepost. Hij vertelt dat Piet Thurlings hier tot zijn pensionering in 2008 gestationeerd was.
Voor dat specifieke gebruik en het jaartal 2008 heeft Mijn Heeze tot nu toe geen tweede schriftelijke bron gevonden. Daarom vermelden we dit als een aanvulling van Leo Lingers.
Na het vertrek van brandweer en andere gebruikers kreeg het pand opnieuw ruimte voor maatschappelijke activiteiten.
Dat sluit aan bij de huidige plannen van de gemeente. Het Sint-Maartenshuis moet behouden blijven en opnieuw ruimte bieden aan maatschappelijke functies en ontmoeting.
In deel 5: hoe het Sint-Maartenshuis opnieuw een plek voor jongeren werd en waarom het samen met de Rafaëlschool onderdeel is van de plannen voor een nieuwe ontmoetingsplek.
Deze kleine geschiedenis is gebaseerd op historische en officiële bronnen en is mogelijk niet op ieder detail volledig. Aanvullingen, oude foto’s, documenten en herinneringen zijn welkom.
