André Leijssen zag op 27 november 1949 het levenslicht aan de Molenstraat. Zijn vroege jaren bracht hij door in het huis dat zijn vader later met hulp van zijn broers uitbreidde aan de Oudenmolen. Tot zijn 22ste bleef hij hier wonen, waarna hij voor zijn studie sociologie naar Tilburg en later Nijmegen vertrok. De periode tussen 1949 en 1971 vormde de basis voor zijn jeugd en een leven vol dierbare herinneringen aan de hechte relatie met zijn geboorteplaats.
Die jeugdherinneringen wil André graag met anderen delen. Elke maand neemt hij ons mee terug in de tijd, naar zijn jeugd en de omgeving daaromheen.
De Kakdoos
Eind februari van dit jaar hebben wij een korte vakantie genoten in Hochsauerland in Duitsland. Van het gehucht Hoheleye zijn we een dag langs een beek gewandeld naar het dorp Girkhausen. Bij de kerk hebben we een boterham gegeten en wat gedronken. Daar stond een richtingaanwijzer die ons naar het openbaar toilet wees. Het bleek een z.g. “composttoilet” te zijn. Onder de wc-bril zitten twee compartimenten verborgen. Eén voor de poep en één voor de pies. De poep wordt opgevangen in een door de natuur afbreekbare zak; de urine wordt opgevangen en afgevoerd in een reservoir dat elders kan worden geleegd. Zowel de vrouwen als de mannen kunnen alleen zittend van het toilet gebruik maken. In een emmer zit houtschaafsel afkomstig van een schaafmachine, dat bedoeld is om daarmee de ontlasting te bedekken. Het houtschaafsel samen met de ontlasting en het toiletpapier wordt in deze combinatie gecomposteerd en geeft een heerlijke boslucht af. 
De compost wordt latergemengd met de mest van vee en op het bouwland voor bemesting gebruikt. Het toilet heeft dus ook geen waterspoeling. Geheel milieuvriendelijk en zelfvoorzienend zou men kunnen zeggen.
Zo’n houten gebouwtje roept de herinnering op van wat wel genoemd wordt een kakdoos of poepdoos. In het Vlaams spreekt men ook wel van ‘het gemak’ of ‘het privaat. In de woningen van mijn beide grootouders was sprake van zo’n toilet. Opa en oma Leijssen woonden in het spoorwachtershuisje bij het oude station in Heeze dat voorzien was van zo’n toilet.
Oma Baudewijns van moederszijde (opa Baudewijns was reeds lang geleden overleden) woonde nog in de typische Brabantse langgevel boerderij, die ook bewoond werd door haar zoon en zijn gezin (ome Harrie en tante Agnes). Oma sliep nog in de bedstee in de voorkamer. Die boerderij was ook voorzien van zo’n kakdoos welke niet in het woongedeelte was maar in de varkensstal die aan het woonhuis vastzat.
In mijn herinnering ging ons gezin ieder jaar op de fiets, met de kleintjes achterop (ik heb zelf nooit hoeven fietsen), naar Luyksgestel als het daar kermis was. Vanaf de Molenstraat via Heezerenbosch door het bos langs de Heezerhut richting Valkenswaard, Dommelen, Westerhoven en Bergeijk naar Luyksgestel waar mijn moeder vandaan kwam en waar haar familie nog woonde. In Dommelen maakten we dan meestal een tussenstop in de plaatselijke slagerij Lodewijks bij ome Jan en tante Toos (zus van moeder). Op maandag was de plaatselijke wielerronde; het ‘rondje om de kerk’. De wielrenners hadden een onderkomen in de deel van de langgevel boerderij van oma waar zij zich konden opfrissen en omkleden.
Eigen foto uit 2016 genomen in het Open Luchtmuseum te Arnhem.
De kakdoos was naast de varkensstal. Een lage deur, die niet op slot kon, gaf toegang tot de stal waarna men rechtsaf moest door een smal gangetje tot het einde waar de kakdoos was. De varkensstal was aan die zijde met houten planken afgescheiden waartussen ruimte was gelaten zodat de varkens hun neus tussen de planken door konden steken. Als kleine jongen van vijf of zes jaar heb ik daar doodsangsten uitgestaan. Je zat toch al niet al te stabiel op zo’n houten toilet, je moest je aan de zitting vasthouden om niet in het gat van de kakdoos weg te zakken. En de varkens konden met hun neus verraderlijk dicht in buurt komen. Het angstzweet breekt je uit. Verschrikkelijk zo’n stoelgang.
Op de boerderij van ome Harrie en tante Jo (zus van moeder), iets verderop in de Dorpsstraat van Luyksgestel, hadden ze toen al wel een moderne wc zoals we die nu nog kennen: een witte 
toiletpot met een wc-bril. Dit toilet kon wel worden afgesloten met een haakje. Ome Harrie van tante Jo was mijn peetoom en meestal mocht ik bij hen logeren.
We kennen ook een moderne variant van deze oude kakdozen: de chemische toiletten in caravans en campers; en ook dixies die op de bouw en bij evenementen gebruikt worden. Wel alles van kunststof gemaakt en met chemische troep erin. En ze zijn uiteraard niet zo milieuvriendelijk als de composttoiletten in Duitsland.
© André Leijssen, maart 2026.
