Er is een voorjaarstrek en een najaarstrek. Maar het exacte moment kennen we nooit. Wel zijn er aanwijzingen: het weer, de temperatuur, het voedselaanbod en vooral de windrichting. Ik volg de weersverwachting, Waarneming.nl, de Kraanvogelradar en berichten van andere vogelaars. Zo groeit mijn verwachting. Maar wanneer komen ze precies langs Heeze?
Vrijdag 16 oktober 2026 tekenen de eerste signalen zich af. Het wordt kouder en in het noorden komen steeds meer kraanvogels in beweging. In het weekend trekken veel vogels naar Noord-Duitsland. Vanaf zondag 18 oktober lijken de wind en de dalende temperatuur gunstig voor een verdere trek naar het zuiden. Bij Diepholz worden op dat moment volgens de meldingen meer dan 12.000 kraanvogels geteld. Dat kan een prachtige trek opleveren.
Maandag 19 oktober: kijken, kansen missen en toch vertrouwen houden. De volgende ochtend maak ik een ronde over de Strabrechtse Heide. Geen kraanvogel te zien. Dinsdagmiddag 20 oktober raakt de lucht steeds voller. Ik haast me naar de heide, maar een goede foto lukt niet. We staan verkeerd en vertrouwen te veel op onze plek van vorig jaar, bij het Freulelaantje.
De rol van de wind. Tijdens de najaarstrek is de wind belangrijk. Een zuidwestenwind werkt de vogels die naar het zuidwesten vliegen tegen. Een noordoostenwind geeft juist wind in de rug. Daarmee kunnen ze gemakkelijker kilometers maken. Die wind gaat vaak samen met droger, helderder en kouder weer. Voor de periode van 18 tot en met 21 oktober lijken de omstandigheden gunstig.
Woensdag 21 oktober trekken volgens de meldingen ongeveer 33.000 kraanvogels over, maar de grote groepen laten de Strabrechtse Heide links en rechts liggen. Rond zes uur ’s avonds komt er bericht van Mirian: twaalf kraanvogels landen op het Beuven. Vier minuten later volgen er nog acht. Misschien blijven ze overnachten.
Tegen een schitterende zonsondergang vliegen andere kraanvogels verder. Mirian legt ze vast. Dankzij haar tip weet ik waar ik de volgende ochtend moet kijken.
Kijk naar de twee volwassen kraanvogels met hun kenmerkende tekening. De groep heeft het ondiepe water van het Beuven opgezocht. Wat een bijzondere dynamiek tussen die vogels.
De kraanvogel laat me iets zien over vertrouwen. Ook als ik twijfel en geen vaste grond onder mijn voeten voel, kan ik verder. Net als de zon die elke dag aan de horizon verschijnt, geeft de vogel me iets om op te vertrouwen. Onzekerheid hoeft geen hindernis te zijn. Soms brengt juist twijfel me verder en maakt die ruimte voor nieuwe ideeën.
Op pad gaan
De kraanvogel gaat instinctief op pad en ontmoet onderweg soortgenoten. Soms vliegt hij een eind met ze mee, soms langer. Het maakt niet uit. Zolang die reis hem verder brengt, is hij op weg.
Ook aan mij wordt gevraagd om op pad te gaan. Dat kan letterlijk zijn: een wandeling, een reis, een andere plek opzoeken. Maar het kan ook figuurlijk: luisteren naar mijn gevoel, de stilte opzoeken of een ontmoeting toelaten. Een foto kan een emotie bewaren en een verhaal vertellen. Ik verwonder me over mensen die op me lijken en toch zo anders zijn. Delen blijft voor mij het belangrijkste. Alle mensen zijn gelijk, maar niemand is hetzelfde.
Woensdagavond om zeven uur besluit ik naar de vogelkijkhut te gaan. Lopend is dat ongeveer 75 minuten. Ik wil er donderdag rond acht uur zijn. Om 07.25 uur trek ik de deur achter me dicht en stap op de fiets: het weer nodigt niet uit tot een lange wandeling. Om 07.58 uur ontmoet ik Henk, een man van ruim tachtig die zelf al een uur heeft gefietst. Over doorzettingsvermogen gesproken.
Mijn eerste foto van die ochtend. Veel te donker misschien, maar het bewijs is vastgelegd.
