Heb vertrouwen, wees vertrouwd – gelijk de kraanvogel
Leef als een kraanvogel. Volg de echtheid waarin je gelooft, al is weten vaak gemakkelijker dan doen. Leef als die vogel: vrij in je geest. Ik vertrouw op de majestueuze kraanvogel en probeer mijn vleugels verder uit te slaan dan mijn omgeving misschien verwacht. Maar op één punt verschillen we: de kraanvogel is een beschermde soort. Zelf zou ik geen beschermde soort willen zijn.
Kraanvogels trekken vanuit Scandinavië en Noord-Duitsland naar het zuiden. Soms komen ze over de Strabrechtse Heide, op weg naar Lac du Der in Frankrijk. Een deel vliegt verder naar Zuid-Europa of Afrika. In het voorjaar keren ze terug om te broeden. Twee keer per jaar kunnen we die indrukwekkende trek zien. De vogels leren me dat het niet alleen gaat om de weg, maar vooral om het besluit op pad te gaan. Voor de kraanvogel is die reis een kwestie van overleven.
Kraanvogels – op het Beuven
Na een zorgvuldige voorbereiding – daarover later meer – sta ik elf minuten voor zonsopkomst bij het Beuven. Het is bewolkt. We kijken en fotograferen vanaf ongeveer 300 meter afstand. Het licht is nog zwak en op de foto’s is nauwelijks iets te zien. Achttien minuten lang mogen we kijken naar wat zich aan de waterkant afspeelt. En dan, ineens, vertrekken de vogels. Van de vijf paar ogen zie ik het gebeuren. Binnen een minuut zijn ze weg.
We hebben hun gedrag niet in de hand. Sterker nog: ze weten vermoedelijk niet eens dat we er zijn. We kunnen alleen waarnemen, proberen te begrijpen en het moment vastleggen. De ontmoeting is kort, maar de beleving intens.
De Grote Bladsnijder – langzaam kwamen we tot elkaar
Bij de grote bladsnijder koos ik een andere weg. Na een toevallige waarneming keerde ik telkens terug naar dezelfde tuintafel. Ik observeerde, fotografeerde en filmde. Ik probeerde te begrijpen wat de bij deed en paste mijn gedrag daarop aan. Geleidelijk leek mijn aanwezigheid haar steeds minder te storen. De kracht lag niet in één moment, maar in de herhaling. Niet alleen het vastleggen telde, maar vooral het herkennen van het proces. Voor de bij draaide alles om voedsel en voortplanting.
Wat beide verhalen verbindt
Bij de kraanvogels kregen we heel even zicht op een wereld die gewoon haar eigen gang ging. Bij de grote bladsnijder leerde ik die wereld door langdurig kijken steeds beter begrijpen. In beide gevallen begon het met kijken. Kijken werd waarnemen, waarnemen riep vragen op en die vragen veranderden mijn eigen gedrag.
Er is ook een belangrijk verschil. Bij de bladsnijder kon ik mijn aanwezigheid door herhaalde bezoeken aanpassen. Bij de kraanvogels had ik nauwelijks tijd om verder te komen dan die korte ontmoeting. Juist dat verschil is waardevol. Je hoeft de natuur niet naar je toe te halen om dichtbij te komen. Je moet leren kijken zonder te verlangen dat ze zich naar jou voegt.
Ik was niet de eigenaar van het moment. Niet de regisseur en zelfs niet de hoofdpersoon. Ik was te gast.
Zo raken de twee verhalen elkaar: De Grote Bladsnijder – vertrouwen aan een tuintafel en dit verhaal over de kraanvogels. Bij de bladsnijder leerde ik door telkens terug te komen. Bij de kraanvogels ontdekte ik dat achttien minuten soms genoeg zijn.
