In de eerste aflevering maakten we kennis met een bijzondere bezoeker in de tuin van Piet den Besten. Een grote bladsnijder, een solitaire bij, had een oude tuintafel uitgekozen om haar nest te maken.
In de tweede aflevering zagen we hoe de bij met haar sterke kaken stukjes blad uit een blauweregen knipte. Daarmee bekleedde ze haar nestcellen. Vervolgens verzamelde ze stuifmeel en nectar als voedsel voor haar larven en legde in iedere cel een eitje. Op 7 augustus sloot ze de nestgang zorgvuldig af met tientallen ronde stukjes blad.
Wat begon als een toevallige ontmoeting, groeide uit tot een bijzondere ontdekking. Piet volgde de bij van dichtbij en zag hoe ze stap voor stap haar nestgang voorbereidde. Door geduldig te kijken en te fotograferen, ontdekte hij steeds meer over haar bijzondere gedrag.
Wil je weten hoe dit verhaal begon? Lees en bekijk dan aflevering 1: Een bijzondere tafelgenoot. of aflevering 2 Blad voor blad een nieuw nest
In de tweede aflevering zagen we hoe de bij met haar sterke kaken stukjes blad uit een blauweregen knipte. Daarmee bekleedde ze haar nestcellen. Vervolgens verzamelde ze stuifmeel en nectar als voedsel voor haar larven en legde in iedere cel een eitje. Op 7 augustus sloot ze de nestgang zorgvuldig af met tientallen ronde stukjes blad.
Piet legde het hele proces vast met foto’s en filmbeelden. Van het knippen van de bladeren tot het afsluiten van het nest. Een bijzonder natuurverhaal, gewoon in zijn eigen tuin.
Dit is aflevering 3 van de serie van Piet den Besten over de grote bladsnijder. De serie is gebaseerd op zijn eigen waarnemingen, foto’s en filmbeelden.
De ontdekking van drie vrouwtjes en een terugblik op wat deze ontmoeting heeft gebracht.
Buren, maar geen samenwerking
Hoewel ze onderling niet samenwerken — dat deden wij! — kun je soms wel meer vrouwtjes van de grote bladsnijder dicht bij elkaar zien nestelen. Als er bijvoorbeeld een heel goed bijenhotel of een perfect stuk dood hout aanwezig is, kunnen verschillende vrouwtjes daar hun eigen gangen claimen. Dit is echter puur omdat de locatie gunstig is; ze delen geen voedsel en helpen elkaar niet bij de bouw. Wel zag ik dat ze de blauweregenstruik deelden voor het knippen van de blaadjes. Samen, maar alleen.
Met enige trots ontdekte ik drie nestlocaties die alle drie bezet bleken. Ik moest er wel wat voor doen. Drie vrouwtjes tegelijk rond de tafel. Af en aan naar de blauweregen. Ieder met haar eigen stukje blad. Je zou bijna denken dat ze samen een kolonie vormen. Maar niets is minder waar.
Dit fenomeen werkt als volgt. Wat we hier zien, noemen biologen een nestelaggregatie. Hoewel de grote bladsnijder een solitaire bij is, delen meerdere dieren graag dezelfde “woning” als de omstandigheden perfect zijn. Dat wijst vaak op een ideale microhabitat, gewoon op en in een tuintafel.
Het hout van de tuintafel heeft precies de juiste textuur en droogte. Dit trekt onafhankelijk van elkaar verschillende vrouwtjes aan. De drie dames negeren elkaar grotendeels. Ieder vrouwtje heeft haar eigen specifieke gangetje in de tafel geclaimd. Ze delen geen voedsel en helpen elkaar niet, maar ze tolereren elkaars aanwezigheid als buren. En ik, ik had drie vrouwen!
Men hoeft overigens niet bang te zijn dat de tafel instort. Grote bladsnijders maken vooral gebruik van bestaande gangen en holten die al in het oude hout aanwezig zijn. Ze knagen hooguit wat loszittend vermolmd hout weg om de gang naar hun zin te maken, maar ze boren geen diepe, destructieve gangen zoals houtwormen of boktorren dat doen.
We waren getuige van een levendig natuurspektakel pal op het terras! Tot en met het af en aan vliegen met stukjes blauweregen en tenslotte het afgedichte nest in het tafelblad.
Ik fotografeerde een verhaal. Een verhaal over instinct, bouwen, volhouden en aanpassen. Maar ook over mijn eigen aanpassing. Want om haar te kunnen fotograferen, moest ík leren me aan háár gedrag aan te passen. Vijf dagen en ongeveer twintig uur was ik bezig en deelgenoot van soms drie vrouwtjes tegelijk, die tegelijkertijd bladeren ophaalden. Als ik eraan terugdenk, hoor ik nog het zoemende geluid. Sterker nog: in het begin had ik niet eens door dat het er drie waren. Het was geen toevallige ontmoeting meer; ik ben werkelijk deelgenoot geworden in hun domein.
Hoe langer ik keek, hoe minder belangrijk het werd om iedere foto te maken. Het wachten werd onderdeel van de fotografie. En ergens tussen die oude tuintafel, mijn camera als verlengstuk van mijn zintuigen en de kleine grote bladsnijder ontstond iets wat ik in de natuur steeds opnieuw ervaar: niet de grote bladsnijder heeft zich aan mij aangepast.
Ik leerde in enkele dagen me aan haar wereld aan te passen. Dat is de kern van de betekenis in dit verhaal. Wie werkelijk wil zien, moet leren wachten en met dankbare ogen luisteren naar de natuur.
